Mafra: gids voor het koninklijke erfgoed

Het Palacio Nacional de Mafra

Het kloosterpaleis van Mafra is een gebouw van superlatieven dat je overweldigt met zijn schaal en ambitie. Met meer dan 40.000 vierkante meter vloeroppervlak, 1.200 kamers, bijna 5.000 deuren en ramen en een gevel die zich over meer dan tweehonderd meter uitstrekt, is het een van de grootste barokke bouwwerken van heel Europa.

Koning Joao V liet het complex bouwen als vervulling van een gelofte: hij had God beloofd een klooster te bouwen als zijn vrouw hem een troonopvolger zou schenken. Na de geboorte van prinses Barbara in 1711 begon hij zijn belofte na te komen, maar wat als een bescheiden franciscaner klooster was gepland, groeide dankzij de enorme rijkdom uit de Braziliaanse goudmijnen uit tot een megalomaan prestigeproject dat de macht en de glorie van de Portugese kroon moest uitstralen.

Op het hoogtepunt van de bouw werkten meer dan 45.000 arbeiders, soldaten en ambachtslieden aan het project, een aantal dat de hele bevolking van Lissabon in die tijd overtrof. De bouw duurde officieel van 1717 tot 1730, hoewel de volledige en gedetailleerde afwerking van de rijkelijk gedecoreerde interieurs nog meerdere decennia in beslag nam. Het resultaat is een complex dat een koninklijk paleis, een basiliek, een franciscaner klooster en een van de mooiste bibliotheken ter wereld verenigt onder een dak.

In 2019 werd het Koninklijk Gebouw van Mafra, inclusief het paleis, de basiliek, het klooster en de Tapada, toegevoegd aan de UNESCO Werelderfgoedlijst. De erkenning benadrukt de uitzonderlijke universele waarde van dit monument als uitdrukking van de macht en het culturele bereik van het Portugese koninkrijk.

De hoogtepunten van het paleis

Een bezoek aan het paleis voert je langs diverse indrukwekkende ruimtes die elk op hun eigen manier de grandeur van het project illustreren:

• De bibliotheek - Het absolute en onbetwiste hoogtepunt van elk bezoek. Deze 83 meter lange rococo-zaal met een gewelfd en versierd plafond bevat meer dan 36.000 boeken uit de vijftiende tot de negentiende eeuw. De vergulde balustrades, marmeren vloeren met geometrische patronen en de schaal van de ruimte zijn adembenemend. Een uniek detail: er leven kleine vleermuizen in de bibliotheek die de boeken al eeuwenlang beschermen tegen insecten
• De basiliek - Een meesterwerk van Italiaans-geinspireerde barokke architectuur met een indrukwekkende koepel, marmeren vloeren in contrasterende kleuren en zes historische pijporgels die nog regelmatig worden bespeeld bij concerten. De beeldhouwwerken in de zijkapellen zijn vervaardigd door de beste Italiaanse meesters uit die tijd
• De koninklijke vertrekken - De kamers van de koning en koningin bevinden zich aan weerszijden van het complex, gescheiden door de basiliek. De afstand tussen de vertrekken van de koning en die van de koningin bedraagt meer dan tweehonderd meter. De inrichting toont het hofleven van de achttiende en negentiende eeuw met origineel meubilair, jachttrofeeen en muziekinstrumenten
• Het klooster - De cellen van de franciscaner monniken, de ziekenzaal, de keuken en de refter geven een onthutsend beeld van het sobere kloosterleven dat zich afspeelde binnen dezelfde muren als de koninklijke weelde
• De klokkentorens - De twee torens herbergen samen 92 klokken, wat in de achttiende eeuw het grootste carillon ter wereld vormde. De klokken werden speciaal vervaardigd door de beste klokkengieters in Antwerpen en Luik en per schip naar Portugal verscheept. Op feestdagen en tijdens het jaarlijkse orgelfestival worden ze nog steeds geluid en het geluid draagt kilometers ver over het landschap van Mafra

Reken op minimaal twee tot drie uur voor een grondig bezoek aan het paleis. De audiotour die beschikbaar is in meerdere talen, waaronder Nederlands, is sterk aan te raden om de rijke en vaak verrassende geschiedenis volledig te waarderen.

De Tapada Nacional de Mafra

Naast het paleis ligt de Tapada Nacional, een ommuurd koninklijk jachtgebied van achthonderd hectare dat een van de best bewaarde natuurgebieden van de regio is. De Tapada werd door koning Joao V aangelegd als jachtgebied en is sindsdien grotendeels ongerept gebleven.

In de Tapada kun je een verrassende diversiteit aan wildlife spotten. Damherten, edelherten, wilde zwijnen, vossen en diverse roofvogelsoorten waaronder buizerds en sperwers zijn hier thuis. In het voorjaar is het gebied bijzonder mooi wanneer de wilde bloemen in volle bloei staan en de jonge herten hun eerste stappen zetten.

Er zijn meerdere manieren om de Tapada te verkennen, voor elk fitnessniveau:

• Wandelen - Diverse gemarkeerde routes van twee tot tien kilometer lengte, van makkelijke paden tot stevige bosroutes
• Fietsen - Mountainbike- en recreatieve fietstochten door het uitgestrekte landschap. Er zijn mountainbikes en stadsfietsen beschikbaar voor verhuur bij het bezoekerscentrum van de Tapada
• Elektrisch voertuig - Begeleide tours in elektrische voertuigen voor wie minder mobiel is of het hele gebied wil overzien
• Paard - Paardrijtochten onder begeleiding door de bossen en open vlaktes

De Tapada heeft aparte openingstijden en tickets die los staan van het paleis. Combineer een ochtend in het paleis met een middag in de natuur voor een gevarieerde en complete dagbesteding.

Het stadje Mafra

Het centrum van Mafra is bescheiden en ongedwongen maar heeft een eigen charme die het verdient om even te verkennen. Het stadje leeft letterlijk in de schaduw van het enorme paleis dat het centrale plein domineert, maar heeft daarbuiten een authentiek Portugees karakter met lokale winkeltjes, bakkerijen en familierestaurants.

De wekelijkse markt op donderdag is een leuk uitje waar je lokale producten kunt kopen: verse groenten en fruit van de boerderijen in de omgeving, ambachtelijke kazen, vers brood en bloemen. De restaurants in Mafra serveren eerlijke en smakelijke Portugese keuken tegen lokale prijzen, ver van de toeristentarieven die je in Sintra betaalt.

Mafra speelt ook een belangrijke rol in de Portugese literatuur. De Nobelprijs-winnende schrijver Jose Saramago situeerde zijn beroemde roman Het beleg van Mafra (Memorial do Convento) hier, waarin hij de epische en menselijke kant van de bouw van het paleis beschrijft. Een bronzen standbeeld van Saramago staat op het plein voor het paleis als eerbetoon aan dit meesterwerk.

Dagtrip combinaties

Mafra ligt strategisch tussen Sintra, de kust en het achterland, waardoor je het goed kunt combineren met andere bestemmingen voor een gevarieerde dag:

• Mafra en Ericeira - Het paleis en de bibliotheek in de ochtend, dan vijftien minuten rijden naar Ericeira voor surfen, strand en een verse vis-lunch aan zee. Een perfecte combinatie van cultuur en kust
• Mafra en Sintra - Combineer twee verschillende paleiservaringen op een dag: de barokke grandeur van Mafra in de ochtend en de romantische sprookjespaleizen van Sintra in de middag. Dertig minuten rijden tussen beide
• Mafra en Tapada - Een volledige dag cultuur en natuur in Mafra zelf. Begin met het paleis, lunch in het stadje en verken de Tapada Nacional in de middag

Praktische informatie

• Mafra ligt dertig minuten rijden van Sintra via de A21 en vijfenveertig minuten van Lissabon via de A8
• Per auto is het het makkelijkst bereikbaar. Er is voldoende gratis parkeerruimte op het plein voor het paleis
• Er rijden bussen vanuit Sintra en Lissabon via Rede Expressos en Mafrense, maar de auto geeft aanzienlijk meer flexibiliteit voor het combineren van Mafra met andere bestemmingen in de regio
• Het paleis is geopend van woensdag tot maandag, gesloten op dinsdag. Openingstijden zijn 9:30 tot 17:30, laatste toegang om 16:45
• De Tapada Nacional heeft eigen openingstijden en seizoensgebonden activiteiten, check de website vooraf
• Combineer Mafra met een bezoek aan Ericeira voor de meest gevarieerde dagtrip in de regio

Mafra is een bestemming die indruk maakt op een manier die fundamenteel verschilt van de romantische paleizen van Sintra. Waar Pena en Regaleira je betoveren met kleur en mysterie, overweldigt Mafra je met pure schaal en ambitie. Het is een gebouw dat de grenzen van het menselijk mogelijke opzocht en de rijkdom van een imperium in steen vastlegde. De bibliotheek alleen al is een reis naar Mafra waard en wordt door velen beschouwd als een van de mooiste ruimtes van Europa.

Voor geschiedenisliefhebbers die de Nobelprijs-winnende roman van Jose Saramago hebben gelezen, is een bezoek aan Mafra een extra bijzondere ervaring. Het boek brengt de menselijke verhalen achter de bouw tot leven: de arbeiders, de opoffering, de grandeur en de waanzin van het project. Met het boek in gedachten wandel je door de gangen en zalen met een dieper begrip van wat dit gebouw werkelijk vertegenwoordigt.

De omgeving van Mafra biedt ook uitstekende mogelijkheden voor actieve reizigers. De Tapada Nacional heeft wandel- en fietsroutes voor alle niveaus. De nabijgelegen kust bij Ericeira biedt surfen en zwemmen. En het glooiende achterland met zijn wijngaarden, olijfboomgaarden en traditionele dorpjes is ideaal voor een ontspannen autorit of fietstoer. Mafra is het ideale startpunt voor een dag die cultuur, natuur en kust combineert op een manier die nergens anders in de regio mogelijk is.

Het stadje Mafra organiseert ook regelmatig culturele evenementen die de moeite waard zijn. Het Festival Internacional de Orgao de Mafra is een jaarlijks orgelfestival waarbij de zes historische orgels van de basiliek worden bespeeld door internationale musici. Het concert in de basiliek, met de zes orgels die tegelijkertijd klinken, is een onvergetelijke akoestische ervaring die je nergens anders ter wereld kunt beleven. Daarnaast zijn er regelmatig tentoonstellingen, markten en festivals die het stadje extra levendigheid geven.